عزاداری، آن هم برای اهل بیت عصمت و طهارت علیهمالسلام، یک مراسم سنّتی نیست که زمان خاصی داشته باشد. بدیهی است که هر کس در هر زمان یاد محبوب از دست رفته نماید، محزون میگردد و اگر او شخصیتی بارز، انسانی والا مقام و خیرخواهی باشد و به ظلم کشته شده باشد، دل یاد کننده غمگین و چشمش گریان میشود، چه رسد به یاد اهل بیت علیهمالسلام. پس امامان علیهمالسلام هیچ گاه از این حزن دلشان آرام نگرفت و چشمشان خشک نگردید.
اما در عین حال، شعایر را با بزرگداشت آنها در سالگردها، مناسبتها و موقفها، حفظ و تقویت مینمودند و به ویژه بر زنده نگهداشتن نهضب عاشورا و پویایی خط امام حسین علیهالسلام اصرار داشتند. لذا هر چند شرایط و خفقان دوران آنها اجازه نمیداد تا مثل ما راحت سرتاسر کشور را سیاهپوش کرده و عزاداری نمایند، اما اگر میتوانستند مجلس عزا برپا میکردند و اگر نمیتوانستند، حتی شده برای یک نفر هم که باشد، از همان اول محرم روضهخوانی مینمودند، ذکر مصیبت میکردند و یاد این ایّام را در اذهان زنده و پویا نگاه میداشتند – منتهی روضهها و ذکر مصیبتهای حکیمانه، بیدار کننده و جهت بخش.
از جمله این روضهخوانیها که از ابتدای ماه محرم شروع میشد، روضهخوانیهای حضرت امام رضا علیهالسلام میباشد – اگر چه حتی فقط برای یک نفر:
ریان بن شبیب گوید روز اول ماه محرم خدمت حضرت رضا رسیدم. به من فرمود اى پسر شبیب روزهاى؟ گفتم نه فرمود این روزیست كه زكریا بدرگاه پروردگارش دعا كرد و گفت پروردگارا به من ببخش از پیش خود نژاد پاكى زیرا تو شنواىِ دعائى خدا برایش اجابت كرد و به فرشتگان دستور داد ندا كردند زكریا را كه در محراب ایستاده بود كه خدا تو را به یحیى بشارت میدهد هر كه این روز را روزه بدارد و سپس دعا بدرگاه خدا كند خدا مستجاب كند چنان كه براى زكریا مستجاب كرد.
«ثمَّ قَالَ یا ابْنَ شَبِیبٍ إِنَّ الْمُحَرَّمَ هُوَ الشَّهْرُ الَّذِی كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِیةِ فِیمَا مَضَى یحَرِّمُونَ فِیهِ الظُّلْمَ وَ الْقِتَالَ لِحُرْمَتِهِ فَمَا عَرَفَتْ هَذِهِ الْأُمَّةُ حُرْمَةَ شَهْرِهَا وَ لَا حُرْمَةَ نَبِیهَا «صلی الله علیه و آله و سلّم» لَقَدْ قَتَلُوا فِی هَذَا مُحَرّم الشَّهْرِ ذُرِّیتَهُ وَ سَبَوْا نِسَاءَهُ وَ انْتَهَبُوا ثَقَلَهُ فَلَا غَفَرَ اللَّهُ لَهُمْ ذَلِكَ أَبَدا.»
سپس فرمود: اى پسر شبیب! بهراستى محرّم همان ماهى است كه اهل جاهلیت در زمان گذشته ظلم و قتال را به خاطر احترامش در آن حرام مىدانستند؛ امّا این امّت نه حرمت این ماه را نگه داشتند و نه حرمت پیغمبرشان صلّیالله علیه و آله و سلّم را. در این ماه ذریهی او را كشتند و زنانش را اسیر كردند و اموالش را غارت كردند خدا هرگز این گناه آنها را نیامرزد.
ملاحظه: دقت شود که در همین جملهی کوتاه، ضمن آن که بغض و عداوت دشمنانی که ادعای مسلمانی داشتند را، آن هم تا آن حدی که حتی رسوم جاهلیت را زیر پا بگذارند، بیان میدارند، ذکر مصیبت نیز نمودند و به عقوبت آنها نیز تصریح داشتند تا بعدها کسی نگوید: خدا ارحم الراحمین است، شاید یزید و شمر و خولی را نیز بیامرزد. و سپس روضهخوانی خود در اول ماه محرم را چنین ادامه دادند:
«یا ابْنَ شَبِیبٍ إِنْ كُنْتَ بَاكِیاً لِشَیءٍ فَابْكِ لِلْحُسَینِ بْنِ عَلِی بْنِ أَبِی طَالِبٍ
فَإِنَّهُ ذُبِحَ كَمَا یذْبَحُ الْكَبْشُ وَ قُتِلَ مَعَهُ مِنْ أَهْلِ بَیتِهِ ثَمَانِیةَ عَشَرَ رَجُلًا مَا لَهُمْ فِی الْأَرْضِ شَبِیهُونَ وَ لَقَدْ بَكَتِ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَ الْأَرَضُونَ لِقَتْلِهِ وَ لَقَدْ نَزَلَ إِلَى الْأَرْضِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ أَرْبَعَةُ آلَافٍ لِنَصْرِهِ فَوَجَدُوهُ قَدْ قُتِلَ فَهُمْ عِنْدَ قَبْرِهِ شُعْثٌ غُبْرٌ إِلَى أَنْ یقُومَ الْقَائِمُ فَیكُونُونَ مِنْ أَنْصَارِهِ وَ شِعَارُهُمْ یا لَثَارَاتِ الْحُسَین یا ابْنَ شَبِیبٍ لَقَدْ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ «
» أَنَّهُ لَمَّا قُتِلَ الْحُسَینُ جَدِّی علیه السلام مَطَرَتِ السَّمَاءُ دَماً وَ تُرَاباً أَحْمَرَ یا ابْنَ شَبِیبٍ إِنْ بَكَیتَ عَلَى الْحُسَینِ علیه السلام حَتَّى تَصِیرَ دُمُوعُكَ عَلَى خَدَّیكَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ كُلَّ ذَنْبٍ أَذْنَبْتَهُ صَغِیراً كَانَ أَوْ كَبِیراً قَلِیلًا كَانَ أَوْ كَثِیرا»
... اى پسر شبیب! اگر براى چیزى گریان شدی، براى حسین علیهالسّلام گریه كن كه او را سر بریدند همانگونه که گوسفند را سر میبرند و هجده كس از خاندانش علیهمالسّلام با او كشته شدند كه روى زمین مانندى نداشتند؛ آسمانهاى هفتگانه و زمینها براى كشتهشدن او گریستند و چهار هزار فرشته براى یاریاش به زمین آمدند و دیدند که ایشان كشته شدهاند. پس بر سر قبرش ژولیده و خاكآلود میباشند تا قائم علیهالسّلام قیام كنند و یاریاش كنند و شعار آنها «یا لثارات الحسین علیهالسّلام» (ای خونخواهان حسین علیهالسّلام) است.
اى پسر شبیب! پدرم از پدرش از جدّش علیهمالسّلام برایم باز گفت كه: چون جدّم حسین علیهالسّلام كشته شد، آسمان خون و خاك سرخ بارید. اى پسر شبیب! اگر بر حسین علیهالسّلام گریه كنى تا اشکهایت بر گونههایت روان شود، خداوند هر گناهى که كردى از کوچک و بزرگ و كم و زیاد میآمرزد.
ملاحظه: در این فراز با بیان مصیبت بریدن سر امام (ع) و کشتن هجده تن از خاندان ایشان، به اهمیت گریه بر مصیبتها امام حسین (ع) و صواب و ثواب آن اشاره کردند و تصریح نمودند که ملائک در زمین و آسمان نیز بر این مصیبت گریستند. اما تأکید نمودند که این گریه، از نوع گریهی محزونِ ناامید نیست، بلکه گریهای بیدار کننده، جهت دهنده و امیدوار کننده به ظهور قآئم آل محمد عجل الله تعالی فرجه الشریف میباشد.
سپس بر اهمیت، مقام و منزلت و آثار چنین ذکر مصیب و گریهای اشاره نموده و فرمودند:
«یا ابْنَ شَبِیبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَا ذَنْبَ عَلَیكَ فَزُرِ الْحُسَینَ ع یا ابْنَ شَبِیبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَسْكُنَ الْغُرَفَ الْمَبْنِیةَ فِی الْجَنَّةِ مَعَ النَّبِی وَ آلِهِ ص فَالْعَنْ قَتَلَةَ الْحُسَینِ یا ابْنَ شَبِیبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَكُونَ لَكَ مِنَ الثَّوَابِ مِثْلَ مَا لِمَنِ اسْتُشْهِدَ مَعَ الْحُسَینِ ع فَقُلْ مَتَى مَا ذَكَرْتَهُ یا لَیتَنِی كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِیماً»
... اى پسر شبیب! اگر شاد میشوی که خدا را ملاقات کنی در حالی که گناهى نداری، حسین علیهالسّلام را زیارت كن. اى پسر شبیب! اگر شاد میشوی که در غرفههاى ساختهشده در بهشت با پیغمبر و آلش علیهم السّلام ساكن شوى، بر قاتلان حسین علیهالسّلام لعنت بفرست. اى پسر شبیب! اگر شاد میشوی که ثوابی مانند ثواب کسانی که با حسین علیهالسّلام شهید شدند برای تو باشد، هر وقت به یادش افتادى بگو: «یا لَیتَنِی كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِیماً»: «ای كاش با آنها بودم تا به فوز عظیمى مىرسیدم».
ملاحظه: و سپس به نکتهای بس مهم تصریح نمودند؛ مبنی بر این که هر کسی با محبوبش محشور میگردد، اگر چه محبوب او یک قطعه سنگ باشد. پس کسی که قصد دارد با اهل بیت علیهمالسلام محشور گردد، محبت آنان را در دل دارد و به شادی آنها شاد و به غم آنها مغموم میگردد:
«يَا ابْنَ شَبِيبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَكُونَ مَعَنَا فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى مِنَ الْجِنَانِ فَاحْزَنْ لِحُزْنِنَا وَ افْرَحْ لِفَرَحِنَا وَ عَلَيْكَ بِوَلَايَتِنَا فَلَوْ أَنَّ رَجُلًا تَوَلَّى حَجَراً لَحَشَرَهُ اللَّهُ مَعَهُ يَوْمَ الْقِيَامَة»
... اى ابن شبيب! اگر دوست دارى با ما در درجات عالى بهشت همراه باشى، در اندوه ما اندوهگين و در خوشحالى ما، خوشحال باش، و بر تو باد به ولايت ما، زيرا اگر كسى سنگى را دوست داشته باشد، خداوند در روز قيامت او را با آن سنگ محشور خواهد كرد.
منبع:ایکس شبهه
اما در عین حال، شعایر را با بزرگداشت آنها در سالگردها، مناسبتها و موقفها، حفظ و تقویت مینمودند و به ویژه بر زنده نگهداشتن نهضب عاشورا و پویایی خط امام حسین علیهالسلام اصرار داشتند. لذا هر چند شرایط و خفقان دوران آنها اجازه نمیداد تا مثل ما راحت سرتاسر کشور را سیاهپوش کرده و عزاداری نمایند، اما اگر میتوانستند مجلس عزا برپا میکردند و اگر نمیتوانستند، حتی شده برای یک نفر هم که باشد، از همان اول محرم روضهخوانی مینمودند، ذکر مصیبت میکردند و یاد این ایّام را در اذهان زنده و پویا نگاه میداشتند – منتهی روضهها و ذکر مصیبتهای حکیمانه، بیدار کننده و جهت بخش.
از جمله این روضهخوانیها که از ابتدای ماه محرم شروع میشد، روضهخوانیهای حضرت امام رضا علیهالسلام میباشد – اگر چه حتی فقط برای یک نفر:
روضه خوانی امام رضا علیهالسلام، برای یک نفر:
«عيون أخبار الرضا عليه السلام - جلد اول صفحه 299 و 300»
ریان بن شبیب گوید روز اول ماه محرم خدمت حضرت رضا رسیدم. به من فرمود اى پسر شبیب روزهاى؟ گفتم نه فرمود این روزیست كه زكریا بدرگاه پروردگارش دعا كرد و گفت پروردگارا به من ببخش از پیش خود نژاد پاكى زیرا تو شنواىِ دعائى خدا برایش اجابت كرد و به فرشتگان دستور داد ندا كردند زكریا را كه در محراب ایستاده بود كه خدا تو را به یحیى بشارت میدهد هر كه این روز را روزه بدارد و سپس دعا بدرگاه خدا كند خدا مستجاب كند چنان كه براى زكریا مستجاب كرد.
«ثمَّ قَالَ یا ابْنَ شَبِیبٍ إِنَّ الْمُحَرَّمَ هُوَ الشَّهْرُ الَّذِی كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِیةِ فِیمَا مَضَى یحَرِّمُونَ فِیهِ الظُّلْمَ وَ الْقِتَالَ لِحُرْمَتِهِ فَمَا عَرَفَتْ هَذِهِ الْأُمَّةُ حُرْمَةَ شَهْرِهَا وَ لَا حُرْمَةَ نَبِیهَا «صلی الله علیه و آله و سلّم» لَقَدْ قَتَلُوا فِی هَذَا مُحَرّم الشَّهْرِ ذُرِّیتَهُ وَ سَبَوْا نِسَاءَهُ وَ انْتَهَبُوا ثَقَلَهُ فَلَا غَفَرَ اللَّهُ لَهُمْ ذَلِكَ أَبَدا.»
سپس فرمود: اى پسر شبیب! بهراستى محرّم همان ماهى است كه اهل جاهلیت در زمان گذشته ظلم و قتال را به خاطر احترامش در آن حرام مىدانستند؛ امّا این امّت نه حرمت این ماه را نگه داشتند و نه حرمت پیغمبرشان صلّیالله علیه و آله و سلّم را. در این ماه ذریهی او را كشتند و زنانش را اسیر كردند و اموالش را غارت كردند خدا هرگز این گناه آنها را نیامرزد.
ملاحظه: دقت شود که در همین جملهی کوتاه، ضمن آن که بغض و عداوت دشمنانی که ادعای مسلمانی داشتند را، آن هم تا آن حدی که حتی رسوم جاهلیت را زیر پا بگذارند، بیان میدارند، ذکر مصیبت نیز نمودند و به عقوبت آنها نیز تصریح داشتند تا بعدها کسی نگوید: خدا ارحم الراحمین است، شاید یزید و شمر و خولی را نیز بیامرزد. و سپس روضهخوانی خود در اول ماه محرم را چنین ادامه دادند:
«یا ابْنَ شَبِیبٍ إِنْ كُنْتَ بَاكِیاً لِشَیءٍ فَابْكِ لِلْحُسَینِ بْنِ عَلِی بْنِ أَبِی طَالِبٍ
![علیهم السلام :S (31): :S (31):](/sheklak/S (31).gif)
![علیهم السلام :S (31): :S (31):](/sheklak/S (31).gif)
... اى پسر شبیب! اگر براى چیزى گریان شدی، براى حسین علیهالسّلام گریه كن كه او را سر بریدند همانگونه که گوسفند را سر میبرند و هجده كس از خاندانش علیهمالسّلام با او كشته شدند كه روى زمین مانندى نداشتند؛ آسمانهاى هفتگانه و زمینها براى كشتهشدن او گریستند و چهار هزار فرشته براى یاریاش به زمین آمدند و دیدند که ایشان كشته شدهاند. پس بر سر قبرش ژولیده و خاكآلود میباشند تا قائم علیهالسّلام قیام كنند و یاریاش كنند و شعار آنها «یا لثارات الحسین علیهالسّلام» (ای خونخواهان حسین علیهالسّلام) است.
اى پسر شبیب! پدرم از پدرش از جدّش علیهمالسّلام برایم باز گفت كه: چون جدّم حسین علیهالسّلام كشته شد، آسمان خون و خاك سرخ بارید. اى پسر شبیب! اگر بر حسین علیهالسّلام گریه كنى تا اشکهایت بر گونههایت روان شود، خداوند هر گناهى که كردى از کوچک و بزرگ و كم و زیاد میآمرزد.
ملاحظه: در این فراز با بیان مصیبت بریدن سر امام (ع) و کشتن هجده تن از خاندان ایشان، به اهمیت گریه بر مصیبتها امام حسین (ع) و صواب و ثواب آن اشاره کردند و تصریح نمودند که ملائک در زمین و آسمان نیز بر این مصیبت گریستند. اما تأکید نمودند که این گریه، از نوع گریهی محزونِ ناامید نیست، بلکه گریهای بیدار کننده، جهت دهنده و امیدوار کننده به ظهور قآئم آل محمد عجل الله تعالی فرجه الشریف میباشد.
سپس بر اهمیت، مقام و منزلت و آثار چنین ذکر مصیب و گریهای اشاره نموده و فرمودند:
«یا ابْنَ شَبِیبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَا ذَنْبَ عَلَیكَ فَزُرِ الْحُسَینَ ع یا ابْنَ شَبِیبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَسْكُنَ الْغُرَفَ الْمَبْنِیةَ فِی الْجَنَّةِ مَعَ النَّبِی وَ آلِهِ ص فَالْعَنْ قَتَلَةَ الْحُسَینِ یا ابْنَ شَبِیبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَكُونَ لَكَ مِنَ الثَّوَابِ مِثْلَ مَا لِمَنِ اسْتُشْهِدَ مَعَ الْحُسَینِ ع فَقُلْ مَتَى مَا ذَكَرْتَهُ یا لَیتَنِی كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِیماً»
... اى پسر شبیب! اگر شاد میشوی که خدا را ملاقات کنی در حالی که گناهى نداری، حسین علیهالسّلام را زیارت كن. اى پسر شبیب! اگر شاد میشوی که در غرفههاى ساختهشده در بهشت با پیغمبر و آلش علیهم السّلام ساكن شوى، بر قاتلان حسین علیهالسّلام لعنت بفرست. اى پسر شبیب! اگر شاد میشوی که ثوابی مانند ثواب کسانی که با حسین علیهالسّلام شهید شدند برای تو باشد، هر وقت به یادش افتادى بگو: «یا لَیتَنِی كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِیماً»: «ای كاش با آنها بودم تا به فوز عظیمى مىرسیدم».
ملاحظه: و سپس به نکتهای بس مهم تصریح نمودند؛ مبنی بر این که هر کسی با محبوبش محشور میگردد، اگر چه محبوب او یک قطعه سنگ باشد. پس کسی که قصد دارد با اهل بیت علیهمالسلام محشور گردد، محبت آنان را در دل دارد و به شادی آنها شاد و به غم آنها مغموم میگردد:
«يَا ابْنَ شَبِيبٍ إِنْ سَرَّكَ أَنْ تَكُونَ مَعَنَا فِي الدَّرَجَاتِ الْعُلَى مِنَ الْجِنَانِ فَاحْزَنْ لِحُزْنِنَا وَ افْرَحْ لِفَرَحِنَا وَ عَلَيْكَ بِوَلَايَتِنَا فَلَوْ أَنَّ رَجُلًا تَوَلَّى حَجَراً لَحَشَرَهُ اللَّهُ مَعَهُ يَوْمَ الْقِيَامَة»
... اى ابن شبيب! اگر دوست دارى با ما در درجات عالى بهشت همراه باشى، در اندوه ما اندوهگين و در خوشحالى ما، خوشحال باش، و بر تو باد به ولايت ما، زيرا اگر كسى سنگى را دوست داشته باشد، خداوند در روز قيامت او را با آن سنگ محشور خواهد كرد.
منبع:ایکس شبهه